ગુજરાતમાં આ વર્ષે ચોમાસાની ધીમી ગતિને કારણે ચિંતા વધી રહી છે. રાજ્યમાં હજુ સુધી સાર્વત્રિક અને મન મૂકીને વરસાદ પડ્યો નથી, જેના કારણે જળાશયોમાં પાણીની આવક (Inflow of Water) ખૂબ ઓછી થઈ છે. પીવાના પાણી અને સિંચાઈ (Drinking & Irrigation Water) માટે હવે લોકોની નજર ડેમોના વોટર લેવલ (Dam Water Levels) પર ટકેલી છે. ચાલો જાણીએ કે અત્યારે ગુજરાતના જળાશયોની શું સ્થિતિ છે.
ડેમોમાં પાણીની સ્થિતિ: ક્યાં કેટલો સ્ટોક? (Current Dam Storage)
વેધર અને ઇરિગેશન ડિપાર્ટમેન્ટ (Irrigation Department) ના તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, રાજ્યના મુખ્ય જળાશયોમાં પાણીનું સ્તર ઝડપથી નીચે જઈ રહ્યું છે:
- સરદાર સરોવર નર્મદા ડેમ (Narmada Dam): ગુજરાતની જીવાદોરી ગણાતા નર્મદા ડેમમાં હાલમાં તેની કુલ ક્ષમતાના આશરે 48% થી 50% જેટલો જ લાઈવ સ્ટોક (Live Storage) ઉપલબ્ધ છે. ઉપરવાસમાંથી (Catchment Areas) પાણીની આવક ઓછી થતાં સપાટી ધારી ગતિએ વધી રહી નથી.
- સૌરાષ્ટ્રના જળાશયો (Saurashtra Dams): રાજકોટ, જામનગર અને જૂનાગઢના મોટાભાગના મધ્યમ અને નાના ડેમોમાં માત્ર 18% થી 22% પાણી જ બચ્યું છે. જો આગામી બે સપ્તાહમાં સારો વરસાદ નહીં થાય તો સ્થાનિક સ્તરે Water Scarcity (પાણીની અછત) સર્જાઈ શકે છે.
- દક્ષિણ અને મધ્ય ગુજરાત (South & Central Gujarat): અહીં ઉકાઈ, કડાણા અને પાનમ જેવા મોટા ડેમોમાં સ્થિતિ પ્રમાણમાં થોડી સારી છે, જ્યાં આશરે 35% થી 40% સુધીનો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે.
અલ નીનો (El Niño) અને આઇઓડી (IOD) ની શું છે અસર?
હવામાન નિષ્ણાતો (Meteorologists) ના જણાવ્યા મુજબ, ગ્લોબલ વેધર પેターン્સ (Global Weather Patterns) માં થતા ફેરફારોને કારણે ચોમાસાના પવનો ભારતના પશ્ચિમ કિનારે મજબૂત થઈ શક્યા નથી. જોકે, Positive IOD (Indian Ocean Dipole) સક્રિય થવાની સંભાવના હોવાથી ઓગસ્ટ મહિનામાં ચોમાસું ફરીથી વેગ પકડે તેવી આશા રાખવામાં આવી રહી છે
નવી વેધર સિસ્ટમ ક્યારે સક્રિય થશે? (Upcoming Weather System)
Skymet અને IMD ના પ્રાથમિક અંદાજ (Weather Assessment) મુજબ:
- જુલાઈના ત્રીજા સપ્તાહમાં અસ્થિરતા: 20 જુલાઈ આસપાસ સ્થાનિક સ્તરે હવાનું દબાણ બદલાતા વાતાવરણમાં પલટો આવશે.
- ઓગસ્ટની શરૂઆતમાં મોટો રાઉન્ડ: ઓગસ્ટના પ્રથમ સપ્તાહમાં ગુજરાતમાં વરસાદનો નવો અને મજબૂત રાઉન્ડ (Next Heavy Rainfall Spell) શરૂ થવાની પ્રબળ શક્યતા છે, જે ડેમોમાં નવા નીર લાવશે.
નાગરિકો અને વહીવટી તંત્ર માટે એલર્ટ (Water Management Alert)
વરસાદ ખેંચાવાની આ સ્થિતિને જોતા રાજ્ય સરકાર અને સ્થાનિક મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (Municipal Corporations) દ્વારા પાણીનો જથ્થો રિઝર્વ રાખવા માટે પ્લાનિંગ શરૂ કરી દેવામાં આવ્યું છે. જ્યાં સુધી નવો વરસાદ ન થાય ત્યાં સુધી નાગરિકોને પણ પાણીનો વિવેકપૂર્ણ ઉપયોગ (Judicious Use of Water) કરવાની અપીલ કરવામાં આવી છે.
ગુજરાતના જળાશયો અને લાઈવ વેધર અપડેટ્સ (Live Weather Updates) માટે અમારી ચેનલ સાથે જોડાયેલા રહો.