કેરળ પોલીસ વિભાગ અને રાજ્યના રાજકારણમાં ગરમાવો લાવનારી એક મોટી ઘટના સામે આવી છે. 2023ના વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન યુથ કોંગ્રેસ અને KSU (કેરળ સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયન) ના કાર્યકર્તાઓ પર થયેલા હુમલાની તપાસમાં અયોગ્ય હસ્તક્ષેપ (Interference) કરવાનો ગંભીર આરોપ લાગતા, કેરળ સરકારે સિનિયર IPS અધિકારી અને પૂર્વ ADGP (કાયદો અને વ્યવસ્થા) એમ. આર. અજીતકુમારને સસ્પેન્ડ કરી દીધા છે.
અહીં આ સમગ્ર ઘટના, સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ (SIT) ના ખુલાસા અને સરકારના આ નિર્ણય પાછળના મુખ્ય કારણો વિશે એક સુવ્યવસ્થિત (Structured) અને બ્લોગ-ફોર્મેટમાં વિગતવાર માહિતી રજૂ કરવામાં આવી છે.
કેસની મુખ્ય વિગતો (Quick Highlights)
કોના પર કાર્યવાહી: સિનિયર IPS અધિકારી અને પૂર્વ ADGP એમ.આર. અજીતકુમાર.
મુખ્ય આરોપ: 2023માં KSU અને યુથ કોંગ્રેસના કાર્યકર્તાઓ પર થયેલા હુમલાની તપાસમાં પોતાના પદનો દુરુપયોગ કરીને તપાસને પ્રભાવિત કરવાનો પ્રયાસ.
કોણે કરી તપાસ: આલપ્પુઝા ક્રાઇમ બ્રાન્ચના SP એ.પી. શૌકતઅલીના નેતૃત્વ હેઠળની સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ (SIT).
સરકારનો નિર્ણય: સ્ટેટ પોલીસ ચીફ (SPC) રવેન્દ્રા ચંદ્રશેખરની ભલામણ અને મુખ્ય સચિવના સત્તાવાર આદેશથી સસ્પેન્શન.
સમગ્ર વિવાદ શું છે? (Background of the Incident)
આ સમગ્ર મામલો ડિસેમ્બર 2023નો છે. તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી પિનારાયી વિજયનના ‘નવ કેરળ સદસ’ (Nava Kerala Sadas) કાર્યક્રમ દરમિયાન કેરળ સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયન (KSU) અને યુથ કોંગ્રેસના કાર્યકર્તાઓએ કાળા ઝંડા બતાવી વિરોધ પ્રદર્શિત કર્યો હતો.
આ વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન મુખ્યમંત્રીની સુરક્ષામાં તૈનાત સુરક્ષાકર્મીઓ (Gunmen) અને પોલીસ કર્મચારીઓ દ્વારા વિરોધ કરી રહેલા કાર્યકર્તાઓ પર કથિત રીતે હિંસક હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. આલપ્પુઝા સાઉથ પોલીસ સ્ટેશન હેઠળ આ મામલે કેસ નોંધાયો હતો અને તપાસ ચાલી રહી હતી.
શું હતો મુખ્ય આરોપ? આરોપ છે કે ADGP કાર્યાલય તરફથી તપાસ અધિકારીઓ પર સતત દબાણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેથી આરોપી સુરક્ષાકર્મીઓને કાનૂની કાર્યવાહીમાંથી બચાવી શકાય અને કેસને હળવી કલમો સાથે ‘રેફર રિપોર્ટ’ (Refer Report – કેસ બંધ કરવાનો રિપોર્ટ) બનાવીને કોર્ટમાં રજૂ કરી દેવાય.
SIT ની તપાસમાં શું ખુલાસો થયો?
આ કેસની પુનઃ તપાસ માટે ગઠિત કરાયેલી SIT ટીમે ભૂતપૂર્વ તપાસ અધિકારીઓ (જેમાં ઇન્સ્પેક્ટર કે.પી. થોમસન અને DySP કક્ષાના અધિકારીઓ સામેલ છે) ના નિવેદનો નોંધ્યા હતા, જેમાં ચોંકાવનારી બાબતો સામે આવી:
૧. તપાસ અધિકારીઓ પર દબાણ: નીચલા સ્તરના તપાસ અધિકારીઓએ SIT સમક્ષ કબૂલ્યું કે ADGP ની ઓફિસમાંથી તેમના પર તપાસને નબળી પાડવા માટે વારંવાર દબાણ કરવામાં આવતું હતું. ૨. કેસ ડાયરીમાં દખલ: અજીતકુમારે પોતે કેસ ડાયરી તપાસી હતી અને ગનમેનની ભૂમિકા તરફ આંગળી ચીંધતા તારણો સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. ૩. ઝડપથી કેસ બંધ કરવાનો પ્રયાસ: અજીતકુમારે જિલ્લા પોલીસ વડાને એવો સંદેશ પણ મોકલ્યો હતો કે તપાસ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે અને હવે માત્ર રેફર નોટિસ જ બાકી છે.
ADGP નો બચાવ અને સરકારનો કડક આદેશ
જ્યારે આ મામલે એમ.આર. અજીતકુમાર પાસે સ્પષ્ટતા માગવામાં આવી, ત્યારે તેમણે તમામ આરોપોને ફગાવી દીધા હતા. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે તેમણે માત્ર એક સુપરવાઇઝરી (સુરક્ષા અને દેખરેખ) અધિકારી તરીકે જ કામ કર્યું હતું અને SIT એ પોતાના અધિકારક્ષેત્ર બહાર જઈને કામ કર્યું છે. જોકે, સ્ટેટ પોલીસ ચીફે તેમના આ ખુલાસાને અસંતોષકારક ગણાવ્યો હતો.
સરકારે પોતાના આદેશમાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું કે:
“પોલીસ તપાસ દરમિયાન વરિષ્ઠ અધિકારી તરીકે સુપરવિઝન કરવું એ કાયદાકીય મર્યાદામાં યોગ્ય છે, પરંતુ તે તપાસની નિષ્પક્ષતાને નુકસાન પહોંચાડે કે તપાસમાં અયોગ્ય હસ્તક્ષેપ કરે તે કદાપિ ચલાવી લેવાય નહીં.”
ગૃહમંત્રી અને રાજ્ય સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું કે કાયદાથી ઉપર કોઈ અધિકારી નથી અને પદનો દુરુપયોગ ચલાવી લેવાશે નહીં.
અન્ય વિજિલન્સ કેસમાં પ્રક્રિયાગત રાહત
સસ્પેન્શનની આ કાર્યવાહી વચ્ચે, અજીતકુમારને અન્ય એક કેસમાં ટેકનિકલ રાહત મળી છે. તેમની સામે નોંધાયેલી અપ્રમાણસર મિલકત (Disproportionate Assets) સંબંધિત કેસની એક અરજી વિજિલન્સ કોર્ટે ટેકનિકલ/પ્રક્રિયાગત કારણોસર રદ કરી દીધી છે. કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે અરજદારે સીધા કોર્ટમાં આવવાને બદલે સરકાર પાસેથી પૂર્વ-મંજૂરી (Prosecution Sanction) લેવી જોઈતી હતી.
આ પણ વાંચો : ૨૬ દિવસના અનશનનો અંત: સોનમ વાંગચુકે કેમ સમેટ્યું આંદોલન? જાણો વિગત
last key
કેરળમાં એક ઉચ્ચ કક્ષાના IPS અધિકારી સામે થયેલી આ સસ્પેન્શનની કાર્યવાહી એ સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે કે તપાસ પ્રક્રિયાની નિષ્પક્ષતા જાળવવી એ કોઈપણ પ્રશાસન માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. હવે આ મામલો કાનૂની લડાઈ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે, જ્યાં સસ્પેન્ડેડ અધિકારી પોતાના બચાવ માટે કાનૂની માર્ગો અપનાવે તેવી શક્યતા છે.