કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરી વિરુદ્ધ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના માધ્યમથી બનાવાયેલા ભ્રામક અને ડીપફેક વીડિયો મામલે બોમ્બે હાઇકોર્ટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વચગાળાનો આદેશ આપ્યો છે. હાઇકોર્ટે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ મેટા (Meta Platforms), ગૂગલ (Google LLC) અને એક્સ (X Corp) ને તાત્કાલિક ધોરણે નીતિન ગડકરી સામેની તમામ વાંધાજનક, અભદ્ર અને ડીપફેક કન્ટેન્ટ ધરાવતી ૨૬ જેટલી યુઆરએલ (URLs) હટાવી લેવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.
શું હતો સમગ્ર વિવાદ? (E20 પોલિસી અને બદનક્ષીનો આરોપ)
તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર AI જનરેટેડ વોઇસ ક્લોનિંગ અને મોર્ફ કરેલા વીડિયો વાયરલ થયા હતા. જેમાં એવો ખોટો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે નીતિન ગડકરી અને તેમના પરિવારે કેન્દ્ર સરકારની E20 (ઇથેનોલ બ્લેન્ડેડ પેટ્રોલ) નીતિમાંથી કરોડો રૂપિયાનો ગેરકાયદેસર આર્થિક ફાયદો મેળવ્યો છે.
ગડકરી વતી કાનૂની ટીમ દ્વારા કોર્ટમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી હતી કે:
મંત્રાલયનું કાર્યક્ષેત્ર: ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ નીતિ સંપૂર્ણપણે પેટ્રોલિયમ અને પ્રાકૃતિક ગેસ મંત્રાલય હેઠળ આવે છે, જેમાં નીતિન ગડકરી કે તેમના પરિવારનો કોઈ વ્યક્તિગત વ્યાવસાયિક હિત સંબંધ નથી.
બદનક્ષીભર્યા દાવા: આ વીડિયો જાહેર જનતાને ગેરમાર્ગે દોરવા અને જાહેર જીવનમાં મંત્રીની છબીને નુકસાન પહોંચાડવાના હેતુથી બનાવવામાં આવ્યા હતા.
જસ્ટિસ આરિફ ડૉક્ટરની કડક ટિપ્પણી અને આદેશો
અરજીની સુનાવણી દરમિયાન બોમ્બે હાઇકોર્ટે વિવાદિત વીડિયો અને પોસ્ટ્સની ભાષા સામે સખત નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી:
“અત્યંત ઝેરી અને અભદ્ર કન્ટેન્ટ”: કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે આ પ્રકારનું કન્ટેન્ટ જાહેર પ્લેટફોર્મ પર હોઈ જ ના શકે, જ્યાં યુવા પેઢી સહિત તમામ લોકોની પહોંચ હોય છે.
સ્વયંસંચાલિત સિસ્ટમનો અભાવ: હાઇકોર્ટે પ્લેટફોર્મ્સને પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો કે આટલી અદ્યતન ટેકનોલોજી હોવા છતાં, કોઈ વ્યક્તિ કોર્ટમાં જાય તે પહેલાં પ્લેટફોર્મ પોતે જ આવા ભ્રામક અને અભદ્ર વીડિયો આપોઆપ પકડીને ડિલીટ કરે તેવી સિસ્ટમ કેમ નથી?
ડાયનામિક ઇન્જંકશન (Dynamic Injunction): કોર્ટે પ્લેટફોર્મ્સને આદેશ આપ્યો છે કે જો આવા જ ડીપફેક કે વાંધાજનક વીડિયો ફરીથી રી-અપલોડ કરવામાં આવે, તો મંત્રી દ્વારા જાણ કરાતાં જ દરેક વખતે કોર્ટમાં આવ્યા વગર સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓએ તેને તુરંત દૂર કરવા પડશે.
nitin gadakari કેસની મુખ્ય ન્યૂઝ હાઇલાઇટ્સ (Key News Highlights)
| વિગત | માહિતી / તથ્ય |
| અરજદાર | કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરી (રૂ. ૧૧ કરોડનું વળતર માંગતી અરજી) |
| હાઇકોર્ટ બેંચ | જસ્ટિસ આરિફ ડૉક્ટર (બોમ્બે હાઇકોર્ટ) |
| મુખ્ય વિવાદ | E20 ઇથેનોલ પોલિસી અંગે ડીપફેક/એડિટેડ વીડિયો દ્વારા બદનક્ષી |
| જવાબદાર પ્લેટફોર્મ્સ | Meta (Facebook/Instagram), Google (YouTube), X (Twitter) |
| કોર્ટનો હુકમ | કન્ટેન્ટ ડિલીટ કરવું, એકાઉન્ટ વિગતો આપવી અને ભવિષ્ય માટે ડાયનામિક ઇન્જંકશન |
આ પણ વાંચો :ચંદ્ર પર રોકેટનો મોટો ધડાકો: SpaceX ફાલ્કન 9 ક્રેશ અને NASA નું ખાસ મિશન
ડિજિટલ સ્પેસ અને સાયબર સુરક્ષા માટેનું મહત્વ
બોમ્બે હાઇકોર્ટનો આ આદેશ માત્ર એક વ્યક્તિગત કેસ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે દેશમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના દુરુપયોગ અને ડીપફેક્સ સામે એક મજબૂત કાનૂની માર્ગદર્શિકા પૂરી પાડે છે. આ ચુકાદાથી સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ માટે કન્ટેન્ટ મોડરેશન અને ફેક ન્યૂઝ રોકવા માટેની જવાબદેહી વધુ કડક બનશે.