Middle East માં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ વચ્ચે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ચોંકાવનારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. યુનાઇટેડ આરબ અમીરાત (UAE) એ ઈરાન વિરૂદ્ધ કડક આર્થિક અને રાજદ્વારી પગલું ભરતા ઈરાન સાથેના તમામ પ્રકારના વેપારી, વ્યાપારી અને નાણાકીય વ્યવહારો (Trade, Commercial Exchanges and Financial Transactions) પર અનિશ્ચિતકાળ માટે પ્રતિબંધ (Indefinite Embargo) લાદી દીધો છે.
UAE સરકાર દ્વારા આ નિર્ણાયક પગલું ત્યારે લેવામાં આવ્યું છે જ્યારે અમીરાતી સંરક્ષણ દળોએ ઈરાન તરફથી છોડાયેલી બેલેસ્ટિક મિસાઈલો ડાઉન કર્યાનો દાવો કર્યો હતો.
મિસાઈલ હુમલાનો દાવો અને UAE નું કડક પગલું
UAE ના વિદેશ મંત્રાલય (Ministry of Foreign Affairs) ના કમ્યુનિકેશન ડિરેક્ટર અફરા અલ હામેલી (Afra Al Hameli) એ આપેલા સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે:
“પ્રાદેશિક સુરક્ષા, શાંતિ અને સ્થિરતાને જોખમમાં મૂકતી પ્રવૃત્તિઓને ધ્યાનમાં રાખીને, ઈરાન સાથેના તમામ વેપારી અને નાણાકીય વ્યવહારો આગળની સૂચના ન મળે ત્યાં સુધી તાત્કાલિક અસરથી સ્થગિત (Halted) કરવામાં આવે છે.”
UAE ના સંરક્ષણ મંત્રાલય (Ministry of Defence) અનુસાર, તેમના એર ડિફેન્સ સિસ્ટમે ઈરાન તરફથી છોડાયેલી બે બેલેસ્ટિક મિસાઈલો (Ballistic Missiles) આંતરી હતી. જેમાંથી એક મિસાઈલ UAE ના પ્રાદેશિક સમુદ્રી જળ સીમાની બહાર અને બીજી જળ સીમાની અંદર પડી હતી. મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ, આ મિસાઈલો ખાસ કરીને દરિયાઈ વાહતુક (Maritime Navigation) ને નિશાન બનાવીને છોડવામાં આવી હતી.
આ ઘટના બાદ સુરક્ષાના ભાગરૂપે UAE માં રહેતા નાગરિકોના મોબાઈલ પર થોડા સમય માટે ‘Missile Threat Alert’ ઇમરજન્સી મેસેજ પણ જારી કરવામાં આવ્યો હતો અને લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે આશરો લેવાની સલાહ આપવામાં આવી હતી.
ઈરાનનો ઈનકાર: ‘False Flag Operation’ નો આરોપ
બીજી તરફ, ઈરાને આ આરોપોને સખત શબ્દોમાં ફગાવી દીધા છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બગાઈ (Esmaeil Baghaei) એ UAE ના દાવાઓને સંપૂર્ણપણે પાયાવિહોણા (Baseless) ગણાવ્યા છે.
ઈરાને નિવેદન આપતા જણાવ્યું કે:
આ હુમલાઓ અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા ઈરાન વિરુદ્ધ ચલાવવામાં આવી રહેલા યુદ્ધ વચ્ચે ઈરાનને બદનામ કરવાનું “False Flag Operation” હોઈ શકે છે.
આવા ખોટા આરોપો પાડોશી દેશો વચ્ચેના સંબંધો અને પરસ્પર વિશ્વાસને નુકસાન પહોંચાડે છે.
ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં શાંતિ ઈચ્છે છે, પરંતુ US બ્લોકેડ સામે તે પોતાની સુરક્ષા ચાલુ રાખશે.
ઈરાની અર્થતંત્ર માટે આ નિર્ણય કેમ છે ‘ડેથ વોરંટ’?
અર્થશાસ્ત્રીઓ અને વૈશ્વિક રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે UAE નો આ નિર્ણય અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધો કરતાં પણ વધુ ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે.
દુબઈ હતું ઈરાનનું લાઇફલાઇન (Lifeline):
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી દુબઈ (Dubai) ઈરાન માટે સૌથી મોટું ટ્રેડિંગ હબ બની ગયું હતું. ઈરાન તેની વાર્ષિક આયાત (Imports) નો લગભગ એક-તૃતીયાંશ (1/3rd) હિસ્સો દુબઈ મારફતે જ મેળવતું હતું.
બેંકિંગ અને ફાયનાન્સિયલ રૂટ બંધ:
પશ્ચિમી દેશોના કડક પ્રતિબંધો (International Sanctions) વચ્ચે ઈરાની અર્થતંત્ર દુબઈના ફાઇનાન્સિયલ સિસ્ટમ અને શેલ કંપનીઓ દ્વારા જ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નાણાંની હેરફેર કરતું હતું. હવે તમામ Financial Transactions પર પ્રતિબંધ આવતા ઈરાન માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ફંડ ટ્રાન્સફર કરવું લગભગ અશક્ય બની જશે.
અમેરિકી નિવૃત્ત જનરલનું આકલન:
પૂર્વ અમેરિકી જનરલ માર્ક કિમિટ (Mark Kimmitt) એ જણાવ્યું કે, “UAE નો આ ટ્રેડ એમ્બાર્ગો ઈરાન માટે એટલો મોટો આંચકો છે કે Tehran આ નિર્ણયને પોતાની વિરુદ્ધનું અઘોષિત યુદ્ધ (Act of War) પણ માની શકે છે.”
પૃષ્ઠભૂમિ અને મધ્ય પૂર્વમાં વધતી તંગદિલી
આ નવો વિવાદ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે:
યુએસ અને ઈરાન વચ્ચે 60 દિવસની શાંતિ વાટાઘાટો (Peace Talks) કોઈ ઉકેલ વિના સમાપ્ત થઈ ગઈ છે.
ઓઈલ કંપની ADNOC ના બે ટેન્કરો પર પણ તાજેતરમાં સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) પાસે હુમલા થયા હતા, જેનો આરોપ ઈરાન પર મૂકવામાં આવ્યો હતો.
યુએસ નેવીએ ઈરાની બંદરો પર આર્થિક અને નૌકાદળ નાકેબંધી (Naval Blockade) મજબૂત કરી દીધી છે.
આ પણ વાંચો :Sunshine Pictures IPO: શું IPO માં રોકાણ કરવું જોઈએ? જાણો સંપૂર્ણ રિવ્યૂ
UAE અને ઈરાન વચ્ચેના આર્થિક સંબંધો તૂટવા એ માત્ર બે દેશોનો દ્વિપક્ષિય મુદ્દો નથી, પરંતુ આખી દુનિયાના અર્થતંત્ર અને ક્રૂડ ઓઈલ (Crude Oil) ના પુરવઠા પર અસર પાડનારી ઘટના છે. દુબઈ જેવા વૈશ્વિક ટ્રેડિંગ હબ દ્વારા ઈરાનને આર્થિક રીતે અલગ-થલગ કરી દેવાનો આ નિર્ણય ઈરાની રિયાલ (Rial) અને ઈરાનની આંતરિક અર્થવ્યવસ્થાને કમરતોડ ફટકો મારશે. આગામી દિવસોમાં મધ્ય પૂર્વના અન્ય અખાતી દેશો (Gulf Countries) નું વલણ કેવું રહે છે તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર ટકેલી રહેશે.